به گزارش وقایع دورود، با فرارسیدن تابستان، لرستان هر ساله وارد فصل تازهای از نگرانی و امید میشود؛ فصلی که در آن زمینهای تشنه، نگاه کشاورزان و ذخایر سدها همزمان در کانون توجه قرار میگیرند.
در استانی که کشاورزی یکی از ستونهای اصلی معیشت مردم به شمار میرود، هر تصمیم درباره آب، مستقیم بر سرنوشت صدها خانواده اثر میگذارد. این روزها در دشتهای مختلف استان، از سیلاخور و مروک گرفته تا بیرانشهر و خرمآباد، همزمان با نشاکاریهای تازه، دغدغه تداوم آبیاری نیز بر دل کشاورزان سایه انداخته است.
کشاورزانی میان امید و اضطراب
بسیاری از کشاورزان لرستانی که با امید به رونق اقتصادی، زمین اجاره کرده و به کشت محصولات آبی روی آوردهاند، اکنون با نگرانی روزهای تابستان را دنبال میکنند. یکی از زارعان که چند قطعه زمین را برای کشت برنج اجاره کرده است، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری سفیرافلاک میگوید: سال گذشته به دلیل خشکسالی و کمآبی، متحمل ضرر سنگینی شدم. امسال با اینکه میدانستم ریسک کار بالاست، باز هم زمین اجاره کردم چون مهارتی جز کشاورزی ندارم. تمام هزینههای اولیه را انجام دادهام، اما هر لحظه نگرانم که با افت تراز آب سدها، آبیاری زمینهایم متوقف شود. اگر آب نرسد، نهفقط محصول، بلکه تمام سرمایهام از بین میرود.
کشاورز دیگری که از نتیجه خوب کشت دیم در بهار امسال رضایت دارد، با نگاهی نگرانتر از آینده تابستان سخن میگوید و میافزاید: برداشت گندم و نخود امسال خوب بود و نفس تازهای به ما داد، اما این سود اگر برای جبران خسارت محصولات آبی از بین برود، باز هم چیزی در دستمان نمیماند. ما کشاورزها بیشتر از هر چیز به برنامهریزی دقیق نیاز داریم. وقتی آب کم است، باید از قبل معلوم باشد که چه کسی میتواند کشت کند و چه کسی نمیتواند.
در همین حال، یکی از کشاورزان باسابقه منطقه نیز با تأکید بر ضرورت مشارکت واقعی مردم در مدیریت آب میگوید: ما از کمآبی گلایه نداریم؛ واقعیت را میفهمیم. اما مشکل اینجاست که گاهی تصمیمها دیر گرفته میشود یا اطلاعرسانی شفاف نیست. اگر از ابتدا بدانیم چه مقدار آب در اختیار است، خودمان هم به سمت کشت کممصرفتر میرویم. کشاورز وقتی احساس کند دیده میشود، بهتر از هر بخشنامهای همراهی میکند.
مدیریت آب تابع واقعیت مخازن
در پاسخ به این دغدغهها و باهدف تشریح سیاستهای حاکم بر منابع آبی استان، علیرضا کاکاوند، مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان، در گفتگو با خبرنگار سفیرافلاک به وضعیت موجود اشاره میکند و میگوید: صیانت از پایداری مخازن سدها، اولویت نخست مدیریت آب استان است و سیاست ما در قبال کشتهای آببر، بر پایه «محدودیت هوشمند» تنظیم شده است.
وی با تأکید بر اینکه تصمیمها بر اساس شرایط واقعی مخازن و مصوبات شورای حفاظت از منابع آب استان اتخاذ میشود، ادامه میدهد: وضعیت ذخایر در همه سدها یکسان نیست. برای مثال، سد ایوشان باتوجهبه بارشهای خوب سال آبی جاری، وضعیت مطلوبتری دارد. اما سد مروک بهعنوان بزرگترین سد در حال بهرهبرداری استان، شرایط نگرانکنندهای دارد و ذخیره آن تنها پاسخگوی اراضی محدودی، عمدتاً در بخش باغات، خواهد بود. در برخی حوضهها مانند خانآباد و حوضیان نیز میزان ورودی آب برای پاسخگویی به همه نیازهای پاییندست کافی نیست.
کاکاوند همچنین به سیاستهای حمایتی و کنترلی شرکت آب منطقهای اشاره کرده و تصریح میکند: برای کشاورزانی که الگوی کشت خود را با منابع آب موجود تطبیق دهند، تخفیفاتی در نظر گرفته میشود. در مقابل، برای صیانت از حقابه پائیندست، با اخذ دستورات قضایی نسبت به جمعآوری موتورپمپهای غیرمجاز اقدام میکنیم. راهکار پایدار ما برای عدالت در توزیع آب، تشکیل تعاونیهای آببران در روستاهاست تا مدیریت زمانبندی دریچهها به خود مردم سپرده شود.
عبور از بحران با الگوی تازه
آنچه از سخنان مسئولان و دغدغههای کشاورزان برمیآید، نشاندهنده یک گذار ناگزیر در کشاورزی لرستان است؛ گذاری از کشتهای پرمصرف و تصمیمهای فردی به سمت مدیریت مبتنی بر واقعیت منابع آبی و مشارکت ذینفعان. دیگر نمیتوان با الگوهای سنتی و بدون توجه به تراز واقعی سدها، به سراغ محصولات آببر رفت و انتظار داشت که همه چیز بیدردسر پیش برود.
اگرچه اقداماتی مانند نصب کنتورهای حجمی در سدهایی نظیر ایوشان و خانآباد آغاز شده، اما کارشناسان میگویند حل این بحران فقط با ابزارهای کنترلی ممکن نیست. نخست، جهاد کشاورزی باید به طور عملی الگوهای کشت جایگزین را معرفی کند؛ الگوهایی که هم با اقلیم استان سازگار باشند و هم درآمد کشاورز را به خطر نیندازند. دوم، تعاونیهای آببران باید از حالت اسمی خارج شده و به نهادی واقعی برای مشارکت مردم در تصمیمگیری و توزیع آب تبدیل شوند.
در نهایت، تابستان لرستان فقط فصل گرما نیست؛ فصل آزمون مدیریت، صبر و همدلی است. اگر آب باتدبیر تقسیم شود و کشاورز هم در تصمیمسازیها سهم داشته باشد، شاید بتوان از دل همین محدودیتها، راهی برای دوام کشاورزی استان پیدا کرد.
انتهای خبر/
