به گزارش خبرگزاری وقایع دورود به نقل از مهر ، تحولات پرشتاب امنیتی و نظامی در منطقه، بهویژه پس از تجربه جنگهای اخیر، معادلات بازدارندگی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران را وارد مرحلهای تازه کرده است. در شرایطی که دامنه تهدیدات دیگر صرفاً به میدان نبرد کلاسیک محدود نمیشود و مؤلفههایی همچون جنگ ترکیبی، عملیات سایبری، حملات پهپادی و موشکی، جنگ اطلاعاتی، فشار اقتصادی و هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی به بخشی از الگوی منازعات جدید تبدیل شدهاند، موضوع آمادگی نیروهای مسلح و توانایی آنها برای واکنش سریع و مؤثر، اهمیتی دوچندان یافته است.
تجربه درگیریهای اخیر، از نگاه مسئولان نظامی جمهوری اسلامی ایران، صرفاً یک مواجهه نظامی نبوده، بلکه آزمونی برای ساختار دفاعی کشور، میزان تابآوری جامعه و کارآمدی تجهیزات و تاکتیکهای نیروهای مسلح محسوب میشود. در این میان، ارتش جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده است ضمن بازسازی بخشهایی از توان رزمی آسیبدیده، از تجربیات بهدستآمده در میدان برای بازنگری در شیوههای عملیاتی و ارتقای آمادگی خود استفاده کند. سخنان فرماندهان نظامی نیز نشان میدهد که تجربه جنگ، در کنار هزینههای سنگین آن، به اعتقاد آنان زمینهای برای شناسایی نقاط قوت و ضعف و حرکت به سمت طراحی ساختارها، تجهیزات و تاکتیکهای متناسب با جنگهای آینده فراهم کرده است.
یکی از مهمترین محورهای مطرحشده در این زمینه، تغییر رویکرد دکترین نظامی و حرکت از یک الگوی صرفاً پدافندی به سمت تقویت قابلیتهای آفندی و پاسخ سریع است؛ رویکردی که در ادبیات نظامی جمهوری اسلامی ایران، با هدف افزایش قدرت بازدارندگی و جلوگیری از شکلگیری محاسبات اشتباه از سوی طرف مقابل دنبال میشود. در همین چارچوب، استفاده از حملات پیشدستانه، پاسخ متقابل و هدف قرار دادن نقاطی که از منظر نظامی و عملیاتی دارای اهمیت تلقی میشوند، به عنوان بخشی از تجربیات جنگ اخیر مورد توجه قرار گرفته است.
در سوی دیگر این معادله، مسئله احتمال وقوع درگیری مجدد و نگرانی افکار عمومی از بازگشت جنگ قرار دارد؛ موضوعی که سخنگوی ارتش درباره آن بر ضرورت حفظ آمادگی مستمر تأکید میکند. از نگاه او، متغیرهای متعدد و سیال در محیط منطقهای و بینالمللی، امکان پیشبینی قطعی آینده را دشوار کرده است و به همین دلیل، به جای اتکا به پیشبینی، باید بر افزایش توان دفاعی و بازدارندگی تمرکز کرد. این رویکرد در شرایطی مطرح میشود که هرگونه تغییر در مناسبات میان ایران، آمریکا و دیگر بازیگران منطقهای میتواند بر سطح تنشها و معادلات امنیتی منطقه تأثیرگذار باشد.
در همین حال، موضوع سرنوشت سه خلبان ارتش که در جریان یک عملیات برونمرزی در قطر مفقود شدهاند، از دیگر مسائل مهم و حساس این مصاحبه است. پیگیریهای انجامشده از سوی ارتش و دستگاه دیپلماسی و پاسخ طرف قطری درباره بیاطلاعی از سرنوشت این افراد، ابعاد دیگری از پیامدهای جنگ و پیچیدگیهای آن را نمایان میکند؛ موضوعی که همچنان نیازمند پیگیری و ارائه اطلاعات روشن و مستند درباره سرنوشت این خلبانان است.
روایت ارتش از عملیات دشت مهیار نیز بخش دیگری از این گفتوگوست؛ عملیاتی که از سوی سخنگوی ارتش به عنوان یکی از نمونههای مهم مقابله با تلاش نیروهای آمریکایی برای نفوذ به منطقه اصفهان تشریح شده و در آن بر نقش نیروهای عملیاتی، اطلاعاتی و پدافندی ارتش تأکید شده است. طرح این روایت، در کنار اشاره به برنامههای ارتش برای تولید مستند و آثار تصویری درباره این عملیات، نشان میدهد که ثبت و بازنمایی تجربههای جنگ اخیر نیز به یکی از موضوعات مورد توجه نیروهای مسلح تبدیل شده است.
از سوی دیگر، جنگ اخیر بار دیگر اهمیت فناوریهای نوین در میدان نبرد را برجسته کرده است. پهپادها، سامانههای پدافندی، موشکها، جنگندهها و فناوریهای مرتبط با هوش مصنوعی، در کنار توان اطلاعاتی و ارتباطی، بخش مهمی از جنگهای امروز را شکل میدهند. سخنگوی ارتش نیز با اشاره به ورود تجهیزات جدید و پهپادهای پیشرفتهتر، از تلاش برای ارتقای توان رزمی و حرکت به سمت یک جهش تجهیزاتی سخن میگوید؛ هرچند تأکید دارد که به دلیل ملاحظات امنیتی، بخشی از جزئیات این تجهیزات در شرایط فعلی قابل اعلام نیست.
در این میان، نقش نیروی دریایی ارتش و اهمیت تنگه هرمز، دریای عمان و شمال اقیانوس هند نیز از موضوعات قابل توجه گفتگوی ما با سخنگوی ارتش است؛ منطقهای که به دلیل جایگاه راهبردی خود در انتقال انرژی و تجارت جهانی، همواره یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان به شمار میرود. تشریح توانمندیهای نیروی دریایی در رصد و کنترل عملیاتی این محدوده، بخش دیگری از تصویری است که سخنگوی ارتش از توان دفاعی کشور ارائه میکند.
امیر سرتیپ محمد اکرمینیا در این گفتوگوی تفصیلی همچنین به طرح تعیین پاداش برای مقابله با متجاوزان آمریکایی پرداخت؛ طرحی که به گفته او، ریشه در درخواست افرادی دارد که به دلیل محدودیتهای جسمی امکان حضور مستقیم در میدان را ندارند اما خواهان مشارکت مالی در دفاع از کشور هستند. فارغ از ابعاد این طرح، طرح چنین موضوعی از سوی فرماندهی ارتش، حامل پیامی درباره نوع نگاه مسئولان نظامی به نقش جامعه در دفاع از کشور و تلاش برای نمایش آمادگی در برابر سناریوی احتمالی عملیات زمینی است.
اکنون پرسش اصلی این است که تجربه جنگ اخیر چه تغییراتی در نگاه ارتش به میدان نبرد آینده ایجاد کرده است؟ آیا تغییر رویکرد از پدافند به آفند میتواند به افزایش بازدارندگی منجر شود؟ نیروهای مسلح تا چه اندازه توانستهاند آسیبهای واردشده به تجهیزات و زیرساختهای خود را جبران کنند و چه سناریوهایی برای مواجهه با جنگ احتمالی آینده روی میز دارند؟ در کنار این پرسشها، وضعیت خلبانان مفقودشده، ابعاد عملیات دشت مهیار، نقش نیروی دریایی، تجهیزات جدید و نگرانیهای مردم از احتمال وقوع دوباره جنگ، مجموعهای از موضوعات مهمی است که در گفتوگوی پیشرو با سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار گرفته است.
امیر، فرمانده کل ارتش درباره تعیین جایزه برای افرادی که در صورت تجاوز زمینی آمریکا بتوانند متجاوزان آمریکایی را به اسارت درآورند یا از پای درآورند، صحبت کردند. این طرح چه ابعادی دارد و اساساً چرا چنین طرحی در ارتش مطرح شد؟
بسمالله الرحمن الرحیم. من هم از خبرگزاری مهر و جنابعالی که این فرصت را فراهم کردید، تشکر میکنم. اجازه میخواهم ایام ربیعالاول و همچنین روز خبرنگار را که فاصله زیادی از آن نگرفتهایم، به همه مخاطبان عزیز و بهویژه اصحاب رسانه تبریک عرض کنم.
از طرف ارتش جمهوری اسلامی ایران از تمام اهالی رسانه، خبرنگاران و اصحاب رسانه عزیز که امروز در خط مقدم جنگ با دشمن هستند، تشکر میکنم. واقعیت این است که جنگهای امروزی به دلیل درهمتنیدگی ابعاد نرم و سخت، همه عناصر لازم را به خدمت گرفتهاند. امروز دیگر فقط رزمندگان نیروهای مسلح نیستند که در مقابل دشمن قرار دارند، بلکه اصحاب رسانه، خبرنگاران عزیز، فداکار و شجاع نیز جزو سربازان مدافع کشور محسوب میشوند و نقش مهمی در حفظ و صیانت از این آب و خاک، نظام و انقلاب ایفا میکنند. وظیفه خود میدانم از زحمات همه همکاران شما تشکر و قدردانی کنم.
اما در رابطه با موضوعی که فرمودید، باید عرض کنم از ماهها قبل افرادی با مراجعه یا تماس تلفنی با ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران درخواست داشتند که به نوعی در جنگ مشارکت کنند. این افراد اظهار میکردند که به لحاظ جسمی، بهویژه برخی از آنها که بازنشسته بودند یا با مشکلات جسمی مواجه بودند، توان لازم برای مشارکت مستقیم در جنگ را ندارند، اما توان مالی برای جهاد مالی دارند و میتوانند از این طریق کمک کنند.
